بارن رحمت و زخم‌های سیلاب بر تن کشاورزی

فرماندار فاریاب: بیش از ۳۰ روستا و شهر فاریاب در محاصره سیلاب قرار گرفت، مزارع، چاه‌های کشاورزی و راه‌های ارتباطی بیشترین خسارت را دیدند
سمیه خدیشی – استان کرمان در سه روز گذشته بارندگی‌هایی را تجربه کرد که بنا بر اعلام مسوولان در ۸۰ سال اخیر کم سابقه بود. بارشی که تا ۴۰ درصد بیش از متوسط بارندگی سالانه بود.این حجم بارش به زمین تشنه استان از پی تحمل خشکسالی‌های پی در پی جان تازه‌ای بخشید. اما ضعف در زیرساخت‌ها و فرسودگی سازه‌ها این رحمت الهی را در بسیاری از نقاط استان بالاخص جنوب کرمان به بحرانی پر از هزینه برای روستاییان و کشاورزان تبدیل کرد. کشاورزی که در شروع فصل کشت بذر در زمین ریخت و به انتظار باران چشم به آسمان داشت، با شکسته شدن پل‌ها و کج شدن راه رود به مزارع ، امیدش نیز همراه زمین مزرعه‌اش زیر خروار‌ها گل و لای مدفون شد.
طبق اعلام اداره کل مدیریت بحران استان کرمان، بیشترین میزان بارش در مناطق جبالبارز و فاریاب با حدود ۱۷۶ تا ۱۸۰ میلی‌متر به ثبت رسیده و پس از آن شهرستان جیرفت با بیش از ۱۵۲ میلی‌متر بارندگی در رتبه‌های بعدی قرار دارد. کارشناسان هواشناسی و راهداری این حجم بارش در یک بازه سه‌روزه را پدیده‌ای کم‌سابقه در حدود هشت دهه گذشته توصیف می‌کنند، بارشی که ظرفیت طراحی بسیاری از پل‌ها، راه‌ها و ابنیه فنی را پشت سر گذاشت و سیلاب‌های گسترده‌ای را رقم زد.
غلامرضا نژادخالقی، مدیرکل مدیریت بحران استان کرمان، با اشاره به اینکه بسیاری از زیرساخت‌ها بر مبنای بارندگی‌های حدود ۵۰ میلی‌متر طراحی شده‌اند، می‌گوید: برای چنین حجمی از بارش آمادگی وجود نداشت و همین مسئله موجب آسیب دیدن پل‌ها، راه‌ها و مسیر رودخانه‌ها در شهرستان‌های جنوبی از جمله فاریاب، قلعه‌گنج، رودبار جنوب و بلوک شد.
به گفته او، تیم‌های ارزیاب دستگاه‌های مختلف از بنیاد مسکن تا جهاد کشاورزی و هلال‌احمر در مناطق آسیب‌دیده مستقر شده‌اند و برآورد خسارات همچنان ادامه دارد.
*فاریاب؛ کانون بحران و خسارت به مزارع
در میان شهرستان‌های جنوب کرمان، فاریاب بیش از دیگر نقاط درگیر پیامدهای این سامانه بارشی شد. سیدابوالحسن حسینی، فرماندار فاریاب، در گفت‌وگو با کاغذوطن با اشاره به ثبت حدود ۱۲۰ میلی‌متر بارندگی در این شهرستان، از تخلیه اضطراری روستاهای در معرض خطر خبر داد و گفت: در پی شدت بارش‌ها و افزایش ناگهانی رواناب‌ها، بیش از ۳۰ روستا به همراه شهر فاریاب در محاصره سیلاب قرار گرفتند و تمامی محورهای مواصلاتی شهرستان به‌طور کامل مسدود شد.
به گفته فرماندار فاریاب، بخش قابل توجهی از خسارات به زیرساخت‌های کشاورزی وارد شده است؛ مزارعی که در آستانه کشت یا برداشت بودند، اکنون زیر آب رفته‌اند. در زمان وقوع سیل، کشت گندم آغاز شده بود، ذرت هنوز برداشت نشده و مزارع سیب‌زمینی، پیاز و ذرت دچار خسارت جدی شدند. همچنین تعدادی از چاه‌های کشاورزی آسیب دیده‌اند که برآورد دقیق خسارات پس از فروکش کامل سیلاب و بررسی کارشناسان جهاد کشاورزی اعلام خواهد شد.
حسینی همچنین از تخریب برخی سیل‌بندها خبر می‌دهد، سازه‌هایی که نقش حیاتی در حفاظت از اراضی کشاورزی داشتند اما تاب این حجم آب را نیاوردند. او تأکید می‌کند که اگرچه پس از موج نخست بارش‌ها، عملیات ترمیم سیل‌بندها با ظرفیت‌های داخلی شهرستان آغاز شده، اما در صورت تداوم یا تشدید بارندگی، خطر همچنان پابرجاست.
*جیرفت؛ بارش سنگین و آسیب به راه‌ها و باغات
در شهرستان جیرفت نیز بارش بیش از ۱۵۰ میلی‌متری باران طی چند روز، چهره‌ای دوگانه از امید و نگرانی ترسیم کرد. از یک‌سو منابع آبی و سدها جان گرفتند و از سوی دیگر، طغیان رودخانه‌ها و رواناب‌ها به راه‌های ارتباطی و بخشی از اراضی کشاورزی خسارت وارد کرد. گزارش‌های منتشره شده از آب‌گرفتگی برخی باغات، تخریب آبروها و آسیب به مسیرهای روستایی است.
مسئولان شهر با اشاره به هشدارهای قرمز هواشناسی که از چند روز پیش صادر شده بود، می‌گویند اگرچه اطلاع‌رسانی انجام شد، اما شدت بارش فراتر از پیش‌بینی‌ها بود. در برخی محورهای کوهستانی مانند ساردوئیه، بارش هم‌زمان باران و برف موجب انسداد کامل مسیر شد واین موضوع تردد و امدادرسانی را با دشواری مواجه کرد.
*قلعه‌گنج؛ راه‌های بسته و روستاهای درمحاصره
در قلعه‌گنج، طغیان رودخانه‌های فصلی باعث مسدود شدن راه‌های ارتباطی این شهرستان به رودبار جنوب و حتی شهرستان‌های همجوار در استان هرمزگان شد. مجید احمدی، فرماندار قلعه‌گنج، اعلام کرده است که راه دسترسی بیش از ۳۰ روستا به دلیل طغیان رودخانه‌ها قطع شده و هرچند تاکنون گزارشی از قطع آب و برق وجود ندارد، اما انسداد راه‌ها مشکلات جدی برای کشاورزان و دامداران ایجاد کرده است.
به گفته او، ده‌ها دستگاه ماشین‌آلات سنگین در مجاورت رودخانه‌ها مستقر شده‌اند تا در صورت کاهش سطح آب، عملیات بازگشایی و ترمیم مسیرها را آغاز کنند. با این حال، مزارع واقع در حاشیه رودخانه‌ها و زمین‌های زراعی پایین‌دست، از آسیب سیلاب در امان نمانده‌اند.
*رودبار جنوب و زهکلوت؛ پل‌های تخریب‌شده و تردد غیر‌ممکن
در محورهای منتهی به رودبار جنوب و زهکلوت نیز، تخریب پل‌ها و آب‌گرفتگی گسترده موجب انسداد مسیرها شد.
در زهکلوت، طغیان رودخانه در ورودی شهر باعث شد مسیر به‌طور کامل مسدود شود؛ مسئله‌ای که بار دیگر اهمیت بازنگری در جانمایی و مقاوم‌سازی زیرساخت‌ها را یادآور می‌شود.
مدیرکل راهداری و حمل‌ونقل جاده‌ای جنوب کرمان از استقرار بیش از ۱۵۵ اکیپ راهداری با حدود ۲۰۰ دستگاه ماشین‌آلات خبر داده است؛ اکیپ‌هایی که به‌صورت شبانه‌روزی در حال تخلیه رسوبات، هدایت آب و ایمن‌سازی جاده‌ها هستند.
*کشاورزی، قربانی سیلاب
اگرچه مسئولان تاکنون از نبود وقوع تلفات جانی خبر می‌دهند، اما خسارات واردشده به بخش کشاورزی، به‌ویژه در جنوب کرمان، نگرانی‌های جدی برای معیشت هزاران خانوار روستایی ایجاد کرده است. چاه‌های آب، کانال‌های آبیاری، سیل‌بندها و زمین‌های زراعی، بیشترین آسیب را متحمل شده‌اند. خسارتی که جبران آن نیازمند زمان، اعتباراست و آنطور که تجربه می‌گوید برای کشاورزان جبران نشدنی است.
کشاورزان بازندگان همیشگی ضعف زیرساخت‌ها در زمان وقوع سیلاب‌اند. زمین‌های تشنه پس ازتحمل سال‌ها خشکسالی با باران سیراب شده‌اند و جان تازه‌ای گرفتند، اما در آغاز فصل کاشت این مزارع تازه کشت شده بودند که جانشان زیر خروارها گل ولای سیلاب گرفته‌شد و امید کشاورزان قبل از ثمر از میان رفت.