اقتصاد متهم اصلی کاهش فرزند‌آوری

منتشر شده در صفحه صفحه نخست | شماره 901

اقتصاد متهم اصلی کاهش فرزند‌آوری 

جدای از اینکه مشکلات اقتصادی در کاهش فرزندآوری نقش دارند، از دیگر مسائلی که در سال‌های اخیر نسبت به آن هشدار دادند، پیری جمعیت کشور تا سال ۱۴۳۰ است.

رضا عبادی زاده | روند نزولی فرزندآوری در ایران چند سالی می‌شود که جایی در میان خبرها باز کرده. دلیل این اتفاق چیست؟ آیا مشکلات اقتصادی عامل اصلی کاهش فرزندآوری هستند و یا مسائل دیگری همچون فرهنگ‌سازی؟

«بنده نمی‌گویم عوامل اقتصادی در فرزندآوری دخالت ندارد، اما در اولویت دوم و سوم است.» این جمله را دو روز پیش حجت‌الاسلام حسین جلالی، نماینده مردم رفسنجان و انار در مجلس شورای اسلامی به زبان آورده است.

آنطور که ایسنا نوشته است، او که در جلسه شورای فرهنگ عمومی استان کرمان حضور داشته، ادامه داد که «برخی بحث فقر را در این زمینه عنوان می‌کنند در حالی که به عنوان مثال در شمال شهر تهران تعداد فرزندان خانواده‌ها کمتر است.»

این نماینده همچنین هشدار داده که موضوع کاهش جمعیت نگران کننده است و به سمت پیری جامعه می‌رویم.

این اظهارنظرها در حالی مطرح شده که بررسی شاخص‌های مختلف اقتصادی کشورمان نشان می‌دهد روز به روز وضعیت معیشتی بخش زیادی از جامعه با مشکلات بیشتری مواجه می‌شود.

به طور نمونه بر اساس آخرین گزارش مرکز آمار ایران از نرخ بیکاری، در تابستان امسال این شاخص در نقاط شهری به ۱۸.۶ درصد رسیده است. این در شرایطی است که در ایران، فرد شاغل به کسی گفته می‌شود که در هفت روز قبل از آمارگیری، حداقل یک ساعت کار نکرده باشد.

در همین حال نرخ تورم سالانه در آذر امسال هم ۳۰ درصد اعلام شده است. این عدد وقتی بیشتر قابل توجه می‌شود که بدانیم براساس گزارش سازمان ملل، نرخ تورم ترکیه در سال گذشته میلادی ۱۵.۳ درصد، سوریه ۲۴.۱ درصد، امارات منفی ۱.۵ درصد، عربستان منفی ۰.۹ درصد، عراق ۰.۴ درصد، قطر ۰.۳ درصد، پاکستان ۹.۸ درصد و افغانستان ۱.۷ درصد بوده است.از سوی دیگر گزارش مرکز آمار از نرخ مسکن هم نشان می‌دهد در یک سال گذشته قیمت مسکن در کشورمان تقریبا دو برابر شده است.حال با وجود آنکه همه آمارها نشان از وضعیت اقتصادی نامناسب در ایران دارد، آیا این ادعای نماینده رفسنجان که گفته «فقر عامل اول کاهش فرزندآوری نیست» صحت دارد؟

برای پاسخ به سوال بالا، سه پژوهش در زمینه فرزندآوری در ایران را بررسی می‌کنیم.

نگرانی از تامین آینده فرزندان

در تحقیقی که مشترکا از سوی مرکز تحقیقات سنجش سلامت پژوهشکده علوم بهداشتی جهاد دانشگاهی تهران، دانشکده پزشکی دانشگاه علوم پزشکی جندی شاپور اهواز و دفتر سلامت جمعیت، خانواده و مدارس وزارت بهداشت در سال ۹۵ از ۱۲۰۰ نفر در تهران صورت پذیرفت، ۸۳.۲ درصد شرکت‌کنندگان دلیل اصلی تمایل نداشتن به فرزندآوری را نگرانی از تامین آینده فرزندان عنوان کرده بودند.

در همین حال نگرانی از افزایش مشکلات اقتصادی با تولد فرزند عامل دوم عدم تمایل به فرزندآوری عنوان شده بود. در ادامه دیگر دلایل تمایل نداشتن به فرزندآوری قابل مشاهده است.

همانطور که در جدول شماره یک می‌بینید، از پنج دلیلی که بیشترین فراوانی را در بین عوامل عدم تمایل به فرزندآوری دارند، چهارتای آن اقتصادی است.نویسندگان این پژوهش یکی از راه‌های اصلی حل مشکل توقف رشد جمعیت را رفع مشکلات اقتصادی و معیشتی عنوان کرده‌اند.

تفاوتی بین شهر و روستا وجود ندارد

نکته جالب اینجاست که همین گروه در سال ۹۶ پژوهش مشابهی را با پرسش از ۲۰ هزار و ۹۳۵ نفر دیگر در سراسر کشور انجام داده‌اند که نتایج تقریبا مشابهی بدست آمده.

بر اساس این پژوهش، بیش از ۷۶ درصد شرکت‌کنندگان به دلیل نگرانی از تامین آینده فرزندان خود حاضر به فرزندآوری نمی‌شدند.

در این تحقیق شرکت‌کنندگان روستایی و شهری از یکدیگر تفکیک شدند که نتایج بدست آمده در این دو بخش تفاوت چشمگیری با هم ندارند.

امان از وضعیت بد اقتصادی

براساس پژوهش دیگری که سال ۹۷ با عنوان ارتباط بین حمایت اجتماعی و قصد فرزندآوری در زنان ساکن شهر تهران منتشر شده، افراد با وضعیت بد اقتصادی ۴۷ درصد کمتر قصد فرزندآوری دارند.

نویسندگان این پژوهش نتیجه‌گیری کرده‌اند که برای ترویج فرزندآوری نیاز است در جهت بهبود وضعیت اقتصادی خانواده‌ها اقدام شود.

نتایج مشابه سه پژوهش که از سوی نهادهای علمی انجام شده، نشان می‌دهد بر خلاف گفته عضو کمیسیون فرهنگی مجلس یازدهم، مشکلات اقتصادی نقش اصلی را در کاهش فرزندآوری در کشورمان دارند.

جوانان امروز، سالمندان فردا

جدای از اینکه مشکلات اقتصادی در کاهش فرزندآوری نقش دارند، از دیگر مسائلی که در سال‌های اخیر نسبت به آن هشدار دادند، پیری جمعیت کشور تا سال ۱۴۳۰ است.

حسین جلالی هم چندی پیش در این رابطه به خبرگزاری فارس گفته بود که ما در ۳۰ سال آینده پیرترین کشور دنیا و جمعیت سالمند هستیم، کشوری که جوان ندارد تولید، اختراع، اکتشاف، پویایی، نشاط و شادابی ندارد.

بررسی تحقیقات منتشر در این باره هم نشان می‌دهد که اوضاع چندان غیرطبیعی نیست. به طور نمونه در گزارشی که اردیبهشت امسال در پژوهشکده آمار وابسته به مرکز آمار ایران منتشر شده، می‌خوانیم که نویسندگان این گزارش نوشته‌اند که «سالمندی جمعیت ایران فرایندی طبیعی است که از رهگذر انتقال جمعیتی حاصل شده و نمی‌توان آن را متوقف یا معکوس کرد، بلکه می‌توان با برنامه‌ریزی و سیاست‌گزاری‌های صحیح آثار این فرآیند را کنترل کرد.»

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

از «کاغذ وطن» بیشتر بدانید :

برخی از نویسندگان

برخی از مقالات

آمار سایت

  • کاربران آنلاین : 49
  • امروز: 8
  • دیروز: 172
  • هفته: 1,006
  • ماه: 4,233
  • سال: 34,385