دوقطبی فقر و ثروت در بهشت معادن

منتشر شده در صفحه صفحه نخست | شماره 1355

دوقطبی فقر و ثروت در بهشت معادن

گزارش | علم و فناوری

فعالان عرصه معدن از آینده معادن کرمان به دلیل نبود عقبه پژوهشی در این حوزه ابراز نگرانی کردند

مدیر تحقیقات و فناوری شرکت  گل‌گهر سیرجان: عقبه پژوهشی بسیار ضعیفی داریم و همه کارها در مقیاس آزمایشگاهی و آکادمی و مقالات مانده است و در بحث صنعتی‌سازی اتفاق خاصی نیفتاده است.

این روزها چالش‌ها و مشکلات زیادی پیش پای معادن قرار دارد؛ از ضعف در حوزه اکتشاف گرفته تا نبود صنایع تبدیلی و استان کرمان که با دارا بودن ذخایر معدنی بی‌نظیر؛ به بهشت معادن ایران شهرت پیدا کرده است نیز درگیر و دار همین مشکلات است که می‌طلبد فناوران و شرکت‌های دانش‌بنیان برای حل آن‌ها پای‌کار بیایند.

استان کرمان این پهناورترین استان ایران که به بهشت معادن ایران شهرت دارد، دومین ذخایر مس جهان و همچنین معادن سرشار از آهن، تیتانیوم، کرومیت، زغال‌سنگ و انواع سنگ‌های قیمتی را در دل خود جای‌داده است که به دلیل داشتن همین منابع معدنی فلزی و غیرفلزی یکی از غنی‌ترین استان‌های معدنی کشور محسوب می‌شود.

محصولات استخراج شده از معادن استان  کرمان، بخش عظیمی از مواد خام مورد نیاز صنعت  کشور را تأمین می‌کند و از نقش کلیدی این معادن در صنایع تبدیلی نمی‌توان غافل شد، به‌نحوی‌که معادن سرشار از آهن، زغال‌سنگ، مس و … چرخ‌های صنعت استان و کشور را به گردش درمی‌آورند.

مس که بعد از آهن و آلومینیوم سومین فلز پرمصرف جهان است از مؤلفه‌های ضروری در صنعت ساختمان‌سازی، خودرو و انرژی‌های تجدیدپذیر محسوب می‌شود که به‌وفور در معادن استان کرمان یافت می‌شود و معدن مس سرچشمه با ذخیره بیش از ۳ میلیارد تن سنگ سولفوری با عیار متوسط ۰.۷ درصد، عنوان دومین معدن مس روباز جهان را به خود اختصاص داده است.

اما نکته قابل‌تأمل این است که با وجود ذخایر معدنی بی‌نظیری که در استان وجود دارد، فقر و بیکاری  بیداد می‌کند و پارادوکس فقر و ثروت در بهشت معادن ایران به‌خوبی جلوه‌گر است و سرمایه‌هایی که باید برای رشد و توسعه استان استفاده شود برای رشد و توسعه سایر استان‌های کشور مورداستفاده قرار می‌گیرد.

درآمد معادن استان کرمان کجا خرج می‌شود؟

سید مهدی طبیب‌زاده رئیس اتاق بازرگانی استان؛ کرمان را به لحاظ وجود معادن بزرگ، میزان استخراج سالیانه، تنوع معادن و ارزش‌افزوده در جایگاه اول کشور عنوان می‌کند و معتقد است این‌همه ثروت و امکانات باید در توسعه و ساخت آینده استان نقشی داشته باشد.

طبیب‌زاده می‌گوید: درآمد حاصل از استخراج معادن به چند شکل از استان کرمان خارج می‌شود که یک مورد آن حقوق دولتی است و براین‌اساس هر ساله وزارت صمت و شورای‌عالی معادن برای هر ماده معدنی یک‌رقمی را تعیین می‌کند که هر معدن‌کار بر اساس میزان استخراج باید آن مبلغ را به خزانه دولت واریز کند.

رئیس اتاق بازرگانی استان کرمان با بیان اینکه رقم حقوق دولتی معادن امسال در استان کرمان به بیش از ۲۰ هزار میلیارد تومان می‌رسد، عنوان کرد: سال گذشته هم حدود ۱۲ هزار میلیارد تومان به خزانه دولت واریز شد و بر اساس قانون قرار بود ۱۵ درصد از این مبلغ به استان برگردد و صرف توسعه زیربناها به‌ویژه در بخش معدن شود که متاسفانه این مبالغ به جز یک مبلغ بسیار ناچیز به استان برنمی‌گردد.

البته باید گفت بودجه عمرانی استان حدود ۲ تا ۳ هزار میلیارد تومان است که یا تخصیص داده نمی‌شود یا به‌صورت اوراق مشارکت است که نمی‌تواند نقشی در توسعه عمران استان داشته باشد.

درآمد معادن کرمان؛ به نام کرمان به کام سایر استان‌ها

مشکل دیگر معادن استان کرمان این است که قیمت‌های دستوری از سوی سازمان صمت برای محصولات معدنی استان کرمان که با هدف کاهش قیمت تمام شده محصول، برای مصرف‌کننده؛ تعیین شده است که باید بر اساس این قیمت، مواد معدنی خام در اختیار کارخانه‌ها فراوری این محصولات قرار داده شود؛ اما این در حالی است که هیچ تفاوتی در قیمت مصرف‌کننده نهایی ایجاد نمی‌شود و به‌این‌ترتیب بخش عظیمی از ثروت استان کرمان به  جیب کارخانه‌ها خارج از استان می‌رود.

بنابراین، سود اصلی نصیب کارخانجاتی مانند فولاد مبارکه، ذوب‌آهن اصفهان، فولاد اهواز شرکت‌های دولتی و… که زیرمجموعه وزارت صمت هستند، می‌شود؛ لذا این قیمت دستوری لطمه زیادی به اقتصاد استان کرمان وارد می‌کند.

۱۲ سال حقوق معادن به استان کرمان برنگشته است

سید مهدی حسینی‌نژاد رئیس سازمان صنعت، معدن و تجارت استان کرمان نیز در گردهمایی فعالان اقتصادی و مسئولان قضائی استان،از وجود حدود ۷هزار معدن و محدوده معدنی ثبت شده در استان کرمان خبر داد و گفت: متاسفانه از این تعداد تنها ۴۰۰ معدن در حال فعالیت هستند و مابقی آن‌ها در اختیار افرادی قرار دارد که آن‌ها را کشف کرده‌اند؛ ولی توان فنی و مالی لازم را ندارند.

بنا بر گفته‌های رئیس سازمان صنعت، معدن و تجارت استان کرمان،  ۶۴ درصد حقوق دولتی کشور را استان کرمان وصول و به‌حساب خزانه واریز می‌کند و بنا بر قانون باید ۱۵ درصد حقوق معادن به استان برگردد؛ اما این اتفاق در ۱۲ سال گذشته نیفتاده و حدود پنج صدم یک درصد برگشته است.

نیاز بهشت معادن ایران به طرح‌های فناورانه و شرکت‌های دانش‌بنیان

امیر حاجی‌زاده مدیر تحقیقات و فناوری شرکت گل‌گهر سیرجان نیز تهدیدهایی را برای صنایع معدنی مطرح کرد که به گفته او، این مشکلات دامن همه معادن کشور را گرفته است و اگر شرکت‌های دانش‌بنیان پای‌کار نیایند معلوم نیست آینده معادن به چه شکلی رقم بخورد.

او می‌گوید: عمق سنگ‌ها هر روز زیادتر می‌شود و هر چه عمق بیشتر شود سرمایه‌گذاری و هزینه‌های جاری برای برداشت محصولات معدنی بیشتر می‌شود بنابراین نیاز داریم تا برای این مشکل چاره‌ای اندیشیده شود.

حاجی‌زاده ادامه داد: در حال حاضر محصولات و سنگ‌های با عیار بالا رو به اتمام است؛ بنابراین در سال‌‌های آینده با شرکت‌های بسیار پرسود معدنی مواجه نخواهیم بود و این مسئله تهدیدی بزرگ برای معادن کشور است.

عقبه پژوهشی کشور ضعیف است

بنا به گفته مدیر تحقیقات و فناوری شرکت  گل‌گهر سیرجان  قرار است سوبسید و یارانه انرژی عادلانه توزیع شود و این توزیع عادلانه، شرکت‌های معدنی را که از آب، برق و گاز رایگان یا ارزان استفاده می‌کردند به‌شدت مورد چالش قرار می‌دهد.

حاجی‌زاده می‌گوید: ما برای حل این چالش‌ها به کمک شرکت‌های دانش‌بنیان نیاز داریم؛ ولی متاسفانه ما در کشور عقبه پژوهشی بسیار ضعیفی داریم و همه کارهایی که عمدتاً در دانشگاه‌ها انجام می‌شود در مقیاس آزمایشگاهی و آکادمی و مقالات مانده است؛ ولی در بحث صنعتی‌سازی اتفاق خاصی نیفتاده است.

اکتشافات معدنی و صنایع تبدیلی زمینه ورود شرکت‌های دانش‌بنیان

سید محمدرضا جندقی مدیر امور نوآوری شرکت مس سرچشمه است؛ او معتقد است حل چالش‌های شرکت مس بر اساس نوآوری از مواردی است که می‌توان از وجود شرکت‌های دانش‌بنیان در عرصه تولید استفاده کرد.

به گفته جندقی شرکت مس بیش از نیم‌قرن است که در تولید مس فعالیت می‌کند و با تحریم‌های ظالمانه‌ای که داشتیم با چنگ‌ودندان تولید خود را تا امروز رسانده است.

او می‌گوید: ما یک کیت معدنی با ظرفیت  بیش از میلیارد تن مس داریم که با اکتشافاتی که اخیراً انجام شده است این ظرفیت به 2 الی سه میلیارد تن افزایش‌یافته است؛ لذا در بحث اکتشاف و صنایع بالادستی به حضور این شرکت‌ها نیاز داریم.

بر اساس این گزارش و باتوجه‌به اینکه جای‌جای ایران، سرشار از پهنه‌های معدنی است و همین ذخایر کشور ما را به یک گنج پنهانی تبدیل کرده است که بسیاری از ابرقدرت‌های جهان برای رسیدن به این گنج دندان تیز کرده‌اند؛ اما چالش‌ها و مشکلات زیادی پیش پای معادن قرار دارد که در بسیاری از موارد با یک ایده و طرح فناورانه به‌راحتی می‌توان آن‌ها را حل کرد و خود را بی‌نیاز از واردات تجهیزات معدنی در زمینه‌های مختلف کرد و به‌جای صادرات محصول خام معادن و با ایجاد صنایع تبدیلی حداکثر بهره را از این موهبت خدادادی برای رشد و توسعه اقتصادی کشور و آبادانی شهرها ببریم؛ بنابراین می‌طلبد که شرکت‌های دانش‌بنیان پای‌کار بیایند و در جهت تأمین نیازهای فناورانه معادن گام عملی بردارند.

بنا به گفته مدیر تحقیقات و فناوری شرکت  گل‌گهر سیرجان  قرار است سوبسید و یارانه انرژی عادلانه توزیع شود و این توزیع عادلانه، شرکت‌های معدنی را که از آب، برق و گاز رایگان یا ارزان استفاده می‌کردند به‌شدت مورد چالش قرار می‌دهد.

 

 

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

از «کاغذ وطن» بیشتر بدانید :

برخی از نویسندگان

برخی از مقالات

آمار سایت

  • کاربران آنلاین : 0
  • امروز: 72
  • دیروز: 99
  • هفته: 894
  • ماه: 4,640
  • سال: 38,526